— Eind Oktober 2026

Geschreven door Francine Van den Acker — Oprichter van SoulRise Global

We kunnen heel goed weten wie we zijn en toch merken dat onze ervaringen veranderen hoe we ons aan de wereld tonen. We leren minder van onszelf prijs te geven en worden gaandeweg gereserveerder, nadat we situaties, relaties en omgevingen hebben gekend die niet konden ontvangen, erkennen of beantwoorden wat wij oprecht en met heel ons hart gaven.

We kunnen onze waarde kennen, spontaan, warm en gul zijn, en toch geleidelijk voorzichtiger en terughoudender worden, minder geneigd om te tonen wat we voelen.

Dat kan gebeuren in de liefde, in vriendschappen, binnen de familie of op het werk. Niet noodzakelijk omdat iemand ons diep heeft gekwetst. Het kan het resultaat zijn van vele kleine teleurstellingen: gesprekken die nooit werkelijk ergens toe leiden, enthousiasme dat op onverschilligheid stuit, relaties waarin we het gevoel hadden meer te geven dan te ontvangen. Soms voelden we ons onvoldoende gewaardeerd, verkeerd begrepen of als vanzelfsprekend beschouwd. Of we bleven te lang in lege, weinig voedende relaties waarin wederkerigheid, nieuwsgierigheid en het vermogen elkaar werkelijk te ontmoeten ontbraken. Ook dat kan ons langzaam doen uitdoven.

We ontmoeten ook mensen bij wie woorden en daden niet overeenstemmen: ze tonen nabijheid, maar handelen anders; ze lijken ons te steunen, terwijl ze ons elders kleiner maken; of ze vertalen onzekerheid, competitie of jaloezie in weinig loyaal gedrag. Ontdekken dat achter een vriendelijk gezicht iets heel anders schuilgaat, maakt ons onvermijdelijk voorzichtiger om ons open te stellen en te vertrouwen.

Zo leren we onszelf iets minder te tonen. Een warm woord blijft onuitgesproken, een idee dat ons enthousiast maakt delen we niet langer, een oprechte vraag maakt plaats voor een veiliger gesprek. Niet omdat we niets meer voelen of niets meer te geven hebben, maar omdat we geleidelijk minder ruimte geven aan onze meest spontane zelfexpressie. Soms is het niet eens angst; het is de vermoeidheid van telkens opnieuw de meest levende delen van onszelf mee te brengen naar plekken waar er geen ruimte voor lijkt te zijn.

Dan loont het de moeite ons af te vragen: bescherm ik mezelf, of verhinder ik een authentiek deel van mezelf om te leven?

Hoe we spontaniteit verliezen — en terugvinden

Wanneer we lange tijd hebben weerhouden wat we voelen, kunnen we de gewoonte van spontaniteit verliezen. Ons vermogen om te voelen blijft bestaan; wat verandert, is de weg tussen wat we ervaren en wat we anderen laten zien.

Waar vroeger een natuurlijke reactie kwam, grijpt nu controle in: kan ik dit zeggen? Zal het begrepen worden? Is het te veel? Is het gepast? Wacht ik beter nog even?

Zo beginnen we onszelf te vertalen nog vóór we ons hebben uitgedrukt. Een zin die we willen zeggen wordt neutraler gemaakt, een idee ingehouden, enthousiasme getemperd, een standpunt verzacht vóór het wordt uitgesproken. Een behoefte blijft onverwoord omdat we geleerd hebben onszelf te redden.

Na verloop van tijd kunnen we vergeten dat spontaniteit geen afhankelijkheid is en kwetsbaarheid geen zwakte. Ik kan zeggen wat ik voel zonder van de ander te vragen hetzelfde te voelen. Ik kan een mening uitspreken zonder mijn waarde afhankelijk te maken van de goedkeuring ervan. Ik kan zeggen: “dit heeft mij geraakt”, zonder te eisen dat de persoon tegenover mij onmiddellijk mijn lezing deelt.

Dat is volwassen spontaniteit: ons kunnen uitdrukken zonder de reactie van de ander tot maatstaf van onszelf te maken.

En we kunnen haar terugvinden. Niet door onszelf te dwingen plots volledig open te zijn, maar door te beginnen met kleine waarheden: “ik was blij je te horen”, “ik ben het niet eens”, “dit heeft me geraakt”, “ik heb hulp nodig”, “dit idee maakt me enthousiast”.

Aanvankelijk kan het zelfs kunstmatig aanvoelen. Dat is normaal: we wekken opnieuw een vermogen tot leven dat we lange tijd hebben gefilterd.

Authentiek zijn betekent echter niet dat we ons zonder onderscheid blootgeven. Het betekent ook observeren wat er gebeurt wanneer we ons tonen. Vinden we aandacht, respect en openheid, dan kunnen we ontspannen. Botst iedere poging tot openheid op kleinering, afstand of onverschilligheid, dan vertelt ook dat iets over de relatie of de omgeving waarin we ons bevinden.

De spontaniteit van iemand anders kan zelfs als toestemming voelen. Ze kan ons eraan herinneren dat we mogen zeggen wat we voelen zonder veroordeeld te worden of verplicht te zijn precies dezelfde reactie terug te geven.

We hoeven niet noodzakelijk opnieuw te leren voelen. We hoeven ons er alleen aan te herinneren dat we het nog altijd mogen tonen.

De spijt om wat we nooit hebben uitgesproken

Tot onze hardnekkigste spijt behoren niet alleen de dingen die we hebben gedaan, maar ook wat we niet de moed vonden te beleven, te zeggen of te doen.

Een onuitgesproken woord, een ingehouden gebaar, een voorstel dat nooit werd gedaan, een verborgen gevoel of een verandering die steeds opnieuw werd uitgesteld, kan ons veel langer vergezellen dan we denken.

Niet omdat we weten dat alles beter zou zijn verlopen als we anders hadden gehandeld. Dat kunnen we niet weten. Misschien had die persoon gereageerd, misschien niet. Misschien was een project goed onthaald, misschien was het toch mislukt.

De diepste spijt ontstaat vaak uit het gevoel dat we niet volledig aanwezig waren in ons eigen leven.

We vermeden het risico op afwijzing, kritiek of teleurstelling, maar samen met het risico namen we ook een mogelijkheid weg. Niet noodzakelijk de mogelijkheid om te krijgen wat we verlangden, maar om op dat moment volledig onszelf te zijn.

De vraag “wat zou er gebeurd zijn als ik het had gezegd?” krijgt waarschijnlijk nooit een antwoord. Toch kan ze ons iets leren: voortdurend inhouden wie we zijn heeft een prijs. Door niet te spreken, ons niet te tonen en niet te kiezen, dreigen we toeschouwers van ons eigen leven te worden.

Dat betekent niet dat we ons moeten voornemen altijd alles te zeggen. Het betekent beslissen dat, wanneer iets werkelijk telt, angst niet altijd voor ons zal kiezen.

Van gekozen worden naar zelf kiezen

Onze eigen waarde kennen verandert het perspectief van waaruit we kijken naar de kansen, relaties en omgevingen die we ontmoeten.

Lange tijd kunnen we vooral bezig zijn met gekozen worden: door een persoon, een organisatie, een groep, zelfs door onze eigen familie. Maar op een bepaald moment kunnen we ons opnieuw herinneren dat ook wij kiezen.

De vraag is niet langer alleen “zullen zij mij kiezen?”, maar ook “kies ik hiervoor?”. Past dit werk bij mij? Doet deze relatie mij goed? Kan ik authentiek zijn in deze vriendschap? Biedt deze omgeving ruimte aan wat ik kan en aan wie ik wil worden?

Erkend worden blijft belangrijk. We zijn relationele wezens en doen alsof dat niet zo is, zou even kunstmatig zijn. Maar we wachten niet alleen op goedkeuring: we observeren, wegen af, voelen en kiezen.

Een sterke aantrekkingskracht garandeert geen compatibiliteit. Een prestigieuze baan garandeert geen voldoening. Een lange relatie garandeert geen intimiteit. Een familieband garandeert geen begrip.

Weten wie we zijn helpt ons niet langer alleen te vragen of wij goed genoeg zijn voor wat voor ons ligt, maar ook of wat voor ons ligt voldoende aansluit bij wie wij zijn.

Een bijzonder mens zijn betekent niet volmaakt zijn

Hier krijgt de zin “ik ben een bijzonder mens” zijn werkelijke betekenis.

Het betekent niet dat we ons beter vinden dan anderen of geloven dat we altijd gelijk hebben. We kunnen onze waarde kennen en tegelijk onze schaduwzijden heel goed zien. We kunnen sterk zijn en bang zijn, bekwaam zijn en fouten maken, gul zijn en egoïstische momenten hebben, kunnen liefhebben en toch iemand hebben gekwetst.

Volwassen zelfkennis biedt ruimte aan tegenstrijdigheden.

Misschien vindt de echte verschuiving plaats wanneer we onszelf niet langer hoeven te idealiseren om van onszelf te houden. We hoeven niet onberispelijk te zijn om onze waarde te erkennen. We kunnen ergens in falen zonder een mislukking te worden, een baan verliezen zonder onszelf onbekwaam te noemen, of een relatie of vriendschap zien eindigen zonder te besluiten dat we niet in staat zijn betekenisvolle banden op te bouwen.

We kunnen geconfronteerd worden met oppervlakkige of overhaaste beoordelingen van mensen die anderen onvermijdelijk ook bekijken door hun eigen angsten, onzekerheden en beperkingen. We kunnen die oordelen ter harte nemen zonder ze te verwarren met de waarheid over ons: vaak vertellen ze veel meer over wie ze uitspreekt dan over degene tot wie ze gericht zijn.

Wat ons overkomt kan ons veel leren en ons soms aanzetten tot verandering. Maar het hoeft niet automatisch een oordeel te worden over wie we zijn.

Maak jezelf niet kleiner om erbij te passen

Ervaring kan ons bewuster en selectiever maken, maar zou ons niet mogen leren te verkleinen wat in ons leeft.

Als een omgeving ons initiatief niet waardeerde, betekent dat niet dat we geen ideeën meer moeten hebben. Als iemand onze manier van zijn niet begreep, betekent dat niet automatisch dat we haar moeten veranderen. Als onze gevoeligheid of spontaniteit in een bepaalde context geen ruimte vond, betekent dat niet dat het eigenschappen zijn die gecorrigeerd moeten worden.

We kunnen leren, bijsturen en beter kiezen zonder van aanpassing een verloochening van onszelf te maken.

Volwassenheid bestaat er niet in minder zichtbaar, minder gevoelig of minder betrokken te worden. Ze bestaat erin te begrijpen waar wie we zijn volledig tot uitdrukking kan komen, en waar we voortdurend proberen binnen te raken in een ruimte die van ons vraagt kleiner te zijn.

We kunnen selectiever worden. We kunnen aandachtiger observeren, kiezen waarin we investeren en sneller herkennen welke contexten niet bij ons passen. Dat is volwassenheid.

Maar kiezen waar we ons openstellen is iets heel anders dan ons afsluiten.

Beschermen wat kostbaar is in ons, mag niet betekenen dat we het zo goed verbergen dat zelfs wij het niet langer kunnen beleven.

Ik weet wie ik ben

Ik wil niet dat het gebrek aan authenticiteit van iemand anders mij minder authentiek maakt. Ik wil niet dat een weinig inspirerende omgeving mij overtuigt dat ik mijn enthousiasme verloren heb. Ik wil niet dat wat mij niet wist te erkennen, mij leert mezelf minder uit te drukken.

Ik kan voelen, denken, creëren, kiezen en mezelf uitdrukken zonder de reacties van anderen tot maatstaf van mijn waarde te maken.

Ik kan uitdrukken wat ik voel zonder er een vraag om bevestiging van te maken. Ik kan staan voor wat ik geloof zonder dat iedereen het hoeft te begrijpen. Ik kan kwetsbaar zijn zonder afhankelijk te zijn, autonoom zonder ondoordringbaar te worden, selectief zonder mezelf af te sluiten.

En ik kan kijken naar wat ik vroeger niet heb uitgesproken zonder het te gebruiken om mezelf te straffen. Ik kan spijt omzetten in een keuze: de volgende keer wil ik meer aanwezig zijn. Ik wil wie ik ben de kans geven zichtbaar te worden voordat angst het bijstuurt.

Misschien betekent weten wie we zijn precies dit: ons kunnen openstellen zonder onszelf te verliezen, onszelf beschermen zonder ons af te sluiten en veranderen zonder onszelf te verraden.

Ik hoef niet te doen alsof ik ontvang wat ik niet ontvang. En ik hoef niet te doen alsof ik niet voel wat ik voel.

Ik kan naar de werkelijkheid kijken, naar mezelf luisteren en kiezen. Want uiteindelijk vinden we daar onze vrijheid terug: in de mogelijkheid om telkens opnieuw te kiezen hoe we willen omgaan met wat ons overkomt.

En die keuze maakt het verschil.

Ik weet wie ik ben.

En ja, ik ben een bijzonder mens.

En als je jezelf in deze woorden herkent?

We hoeven niet altijd iemand anders te worden. Misschien moeten we juist delen van onszelf terugvinden die we gaandeweg hebben leren inhouden.

RINASCI™ is een individueel traject voor wie voelt dat iets in het eigen leven niet langer volledig weerspiegelt wie men is, en opnieuw wil leren kiezen met meer bewustzijn, authenticiteit en vrijheid.

Niet om onszelf vanaf nul opnieuw uit te vinden, maar om opnieuw ten volle te leven wie we al zijn.

Ontdek RINASCI™ →

Belangrijke mededeling

Dit artikel is bedoeld ter informatie, persoonlijke ontwikkeling en reflectie. Het vormt geen medisch, psychologisch of psychotherapeutisch advies en vervangt geen professionele zorg door gekwalificeerde zorgverleners. Meer informatie vind je in onze Algemene voorwaarden, artikel 3.5.