Hoe je jezelf niet verliest in een wereld vol onzekerheid
— Begin September, 2026
Geschreven door Francine Van den Acker — Oprichter van SoulRise Global
Je hoeft maar een krant open te slaan of door het nieuws op je telefoon te scrollen om te voelen hoe ingrijpend de wereld aan het veranderen is.
De politiek lijkt steeds verder af te staan van de dagelijkse zorgen van mensen. Werk is onzekerder geworden, de kosten van levensonderhoud blijven stijgen en de economische zekerheid die voor eerdere generaties nog haalbaar leek, voelt vandaag veel minder toegankelijk. De temperaturen lopen op, de seizoenen veranderen en extreme weersomstandigheden worden geleidelijk onderdeel van onze werkelijkheid. Om ons heen zien we oorlog, armoede, migratie, ongelijkheid en een groeiend onvermogen om de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien.
Ook relaties lijken complexer te zijn geworden. We kunnen iedereen binnen enkele seconden bereiken en toch voelen we ons vaak alleen, wantrouwig of emotioneel uitgeput. We beschikken over meer communicatiemiddelen, maar niet noodzakelijk over een groter vermogen om elkaar te begrijpen, duurzame banden op te bouwen of aanwezig te blijven wanneer het moeilijk wordt.
In zo’n klimaat zijn angst, boosheid en machteloosheid natuurlijke reacties. Ze wijzen niet op persoonlijke zwakte. We proberen onze weg te vinden in een werkelijkheid die snel verandert, terwijl veel van de ijkpunten waarop we ons beeld van de toekomst hebben gebouwd hun stabiliteit verliezen.
De vraag is dus niet hoe we onszelf ervan kunnen overtuigen dat alles goed komt. Dat zou weinig geloofwaardig zijn en zelfs respectloos tegenover de zeer reële moeilijkheden waarmee zoveel mensen worden geconfronteerd.
Een eerlijkere vraag is:
Hoe kunnen we menselijk, helder en constructief blijven wanneer de wereld uit elkaar lijkt te vallen?
Wanneer alles weten ons het gevoel geeft dat we niets kunnen doen
We worden blootgesteld aan een hoeveelheid leed die de menselijke geest nauwelijks kan bevatten.
In enkele minuten tijd kunnen we getuige zijn van een oorlog, een overstroming, een politieke crisis, massaontslagen en de wanhoop van duizenden mensen. Elke gebeurtenis komt via hetzelfde kleine scherm onze dagelijkse leefwereld binnen, vaak zonder ons de tijd te geven om te begrijpen of te verwerken wat we hebben gezien.
Geïnformeerd zijn is belangrijk. Het stelt ons in staat deel te nemen, een standpunt in te nemen en niet onverschillig te worden. Maar wanneer informatie verandert in een ononderbroken stroom van noodsituaties, begint ons brein gevaar als voortdurend en alomtegenwoordig te ervaren.
We kennen steeds meer problemen, maar beschikken niet over een evenredige macht om ze op te lossen. Precies uit die onevenwichtigheid ontstaat machteloosheid.
We kunnen onszelf er dan van overtuigen dat, omdat we niet alles kunnen veranderen, niets van wat we doen enige waarde heeft. Geleidelijk verliezen we energie, initiatief en vertrouwen. Het probleem bevindt zich niet langer alleen buiten ons; het neemt ook de innerlijke ruimte in van waaruit we moeten denken, beslissen en handelen.
Die ruimte beschermen betekent niet dat we onze ogen sluiten voor de werkelijkheid. Het betekent dat we voorkomen dat het pijnlijkste deel van de werkelijkheid de enige werkelijkheid wordt die we nog kunnen zien.
De wereld telt ook mensen die zorgen, onderwijzen, verwelkomen, creëren en opnieuw opbouwen. Er zijn relaties die standhouden, gemeenschappen die zich organiseren en mensen die zonder veel woorden elke dag het leven van iemand anders verbeteren. Deze realiteit krijgt zelden evenveel aandacht als tragedies, maar ze bestaat en maakt deel uit van dezelfde wereld.
De werkelijkheid is niet alleen wat breekt. Ze is ook wat elke dag opnieuw wordt opgebouwd.
Constructief zijn is niet hetzelfde als positief denken
Wanneer we met een moeilijke situatie worden geconfronteerd, zegt optimisme: ‘Alles komt goed.’
Een constructieve houding begint met een concretere vraag:
Wat kan ik doen, vertrekkend vanuit de werkelijkheid zoals die is?
Ze vraagt ons niet om angst te negeren, pijn te verbergen of enthousiasme te veinzen. Ze vraagt ons om die emoties niet elke beslissing in onze plaats te laten nemen.
We kunnen bezorgd zijn over de toekomst en ons tegelijkertijd beter voorbereiden. We kunnen een baan verliezen zonder de vaardigheden en ervaring kwijt te raken die we in de loop der jaren hebben opgebouwd. We kunnen teleurgesteld worden in een relatie zonder te besluiten dat elke vorm van liefde gedoemd is te mislukken. We kunnen erkennen wat er in de samenleving niet werkt zonder zelf kouder, harder of onverschilliger te worden.
Constructief zijn betekent dat we het deel van onze kracht terugnemen dat nog altijd van ons is: niet de macht om gebeurtenissen te beheersen, maar het vermogen om onze reactie te kiezen.
Die keuze verandert onze uiterlijke omstandigheden niet altijd onmiddellijk. Ze verandert wel onze positie erin: in plaats van verlamde toeschouwers te blijven, kunnen we opnieuw actieve deelnemers aan ons eigen leven worden.
Elke levensfase draagt een andere kracht in zich
Ook onze leeftijd beïnvloedt diepgaand hoe we onzekerheid ervaren.
Aan het begin van het volwassen leven kan de wereld aanvoelen als een plaats waar nog alles moet worden bereikt. Maar juist die openheid kan druk veroorzaken: het juiste werk vinden, zelfstandig worden, richting kiezen en stabiele relaties opbouwen in een context die weinig zekerheid biedt. In deze levensfase kan constructief zijn betekenen dat we onszelf toestemming geven om te verkennen, te leren en van richting te veranderen, zonder elke aarzeling als een mislukking te beschouwen. We hoeven de volledige route nog niet te kennen; het volstaat om de volgende stap bewust te zetten.
Tijdens de jaren van opbouw en verantwoordelijkheid kunnen we klem komen te zitten tussen werk, gezin, financiële verplichtingen en persoonlijke verwachtingen. We zijn nog jong genoeg om veel te verlangen, maar inmiddels voldoende bij het leven betrokken om te weten dat elke keuze een prijs heeft. In deze fase kan constructief zijn betekenen dat we niet langer alles alleen proberen te dragen, achterhaalde prioriteiten herzien en erkennen dat een rijk leven niet noodzakelijk een overbelast leven hoeft te zijn.
Daarna komen levensfasen waarin wat we hebben opgebouwd van vorm begint te veranderen. Kinderen worden zelfstandig, een relatie kan eindigen en werk biedt misschien niet langer zekerheid of betekenis. Het lichaam verandert en we beleven tijd op een andere manier. Wat ooit ver weg leek, wordt plotseling tastbaar.
Deze fase kan werkelijke verliezen bevatten, maar ook een nieuwe vrijheid. We kunnen ons eindelijk niet alleen afvragen wat we behoren te doen, maar ook wat we nog willen beleven. De ervaring die we door de jaren heen hebben opgebouwd wordt een kracht, op voorwaarde dat we haar niet uitsluitend gebruiken om te verklaren waarom iets niet meer mogelijk zou zijn.
Op latere leeftijd spreekt de samenleving vaak vooral over loslaten, vertragen en afronden. Maar ouder worden betekent niet dat we uit het leven verdwijnen. Het kan betekenen dat we er met een dieper besef van wat wezenlijk is in gaan staan.
Misschien hoeven we op deze leeftijd niet langer alles te bewijzen, elke kans na te jagen of ons aan te passen aan mensen en situaties die niet bij ons passen. We kunnen bewuster kiezen waarin we onze tijd investeren, doorgeven wat we hebben geleerd, een authentieker project beginnen of relaties opbouwen die steunen op echte aanwezigheid in plaats van op schijn.
Elke levensfase brengt iets mee dat niet meer kan worden teruggehaald, maar ook iets wat we voordien nog niet bezaten: autonomie, ervaring, onderscheidingsvermogen, innerlijke vrijheid of een groter vermogen om te herkennen wat werkelijk van belang is.
De vraag is, op welke leeftijd dan ook, niet alleen: ‘Wat ben ik verloren?’
Ze luidt ook:
‘Welke mogelijkheid behoort juist toe aan de levensfase waarin ik mij nu bevind?’
De wereld terugbrengen tot een schaal waarop we kunnen handelen
Wanneer alle problemen tegelijk op ons afkomen, moeten we onze aandacht terugbrengen naar een menselijke schaal.
We kunnen de wereldeconomie niet beheersen, maar we kunnen onze eigen situatie beter begrijpen, bepaalde prioriteiten herzien en een waardevolle vaardigheid ontwikkelen. We kunnen de klimaatcrisis niet alleen oplossen, maar wel enkele gewoonten veranderen en verantwoorde collectieve keuzes ondersteunen. We kunnen armoede niet uitroeien, maar wel weigeren onverschillig te blijven en bijdragen aan een concreet initiatief. We kunnen niet voorkomen dat mensen ons teleurstellen, maar wel leren herkennen welke relaties ons voeden en welke ons uitputten.
Wat we binnen onze eigen leefwereld doen, kan klein lijken in verhouding tot de omvang van de problemen. Toch wordt de wereld niet uitsluitend gevormd door grote instellingen. Ze wordt ook gevormd door de manier waarop miljoenen mensen werken, opvoeden, kiezen, consumeren, spreken en voor elkaar zorgen.
Vriendelijk blijven in een agressieve omgeving is geen zwakte. Onze integriteit bewaren in een verward systeem is geen naïviteit. Iets waardevols blijven creëren in een tijd van ontgoocheling is geen tijdverlies.
Met elk van deze keuzes bepalen we welke aanwezigheid we in de wereld willen zijn.
Van bezorgdheid naar een persoonlijke strategie
Constructief zijn vraagt meer dan goede bedoelingen. We hebben een eenvoudige strategie nodig die voorkomt dat we al onze energie verspreiden over problemen waarop we geen invloed hebben.
We kunnen beginnen door onze zorgen in drie gebieden te verdelen.
Het eerste omvat wat we niet rechtstreeks kunnen beheersen: oorlogen, beslissingen van regeringen, economische ontwikkelingen, het gedrag van anderen en het verstrijken van de tijd. We kunnen ons informeren, onze stem laten horen en deelnemen, maar we moeten de grenzen van onze persoonlijke macht erkennen. In gedachten blijven vechten tegen wat we niet kunnen sturen, verbruikt energie zonder beweging te creëren.
The second area includes what we can influence: the people with whom we collaborate, the initiatives we support, and the way we vote, consume, communicate and participate in our communities. Here, our power is not absolute, but it is real.
Het derde gebied betreft wat rechtstreeks van ons afhangt: hoe we onze dag indelen, welke informatie we tot onze geest toelaten, hoe we het beschikbare geld gebruiken, welke vaardigheden we ontwikkelen, aan welke relaties we tijd besteden en welk klein engagement we besluiten vol te houden.
Het herstel moet in dit derde gebied beginnen.
We hoeven niet van de ene dag op de andere ons hele leven om te gooien. Het is nuttiger om voor elk gebied dat vandaag aandacht vraagt één concrete stap te bepalen.
Voor ons innerlijk evenwicht kan dit betekenen dat we het nieuws beperken tot één of twee vaste momenten per dag en betrouwbare bronnen kiezen, in plaats van voortdurend verbonden te blijven met een eindeloze stroom alarmerende berichten.
Voor onze professionele toekomst kan het betekenen dat we elke week enkele uren reserveren voor een gerichte zoektocht, een nieuwe vaardigheid of een project dat op middellange termijn mogelijkheden kan creëren.
Voor onze relaties kan het betekenen dat we een einde maken aan onduidelijkheid, om een eerlijk gesprek vragen of meer investeren in mensen die aanwezigheid en wederkerigheid tonen.
Voor onze betrokkenheid bij de wereld kan het betekenen dat we één concreet doel kiezen waaraan we willen bijdragen, zonder ons tegelijkertijd persoonlijk verantwoordelijk te voelen voor elk bestaand probleem.
Ten slotte is het voor onze persoonlijke toekomst waardevol om een project te kiezen dat niet uit angst voortkomt. Het hoeft niet groots te zijn: een reis, een opleiding, een creatieve activiteit, een professionele verandering of een nieuwe gewoonte. Het moet ons wel iets geven om naartoe te bewegen, want een leven dat uitsluitend is georganiseerd rond wat we willen vermijden, wordt onvermijdelijk steeds kleiner.
De toekomst is nog niet volledig geschreven
Wanneer we bang zijn, stellen we ons de toekomst gemakkelijk voor als de onvermijdelijke voortzetting van alles wat vandaag niet werkt. Maar de toekomst wordt niet uitsluitend gevormd door crises, politieke beslissingen of economische bewegingen. Ze wordt ook gevormd door de antwoorden die mensen kiezen te geven.
Ze wordt gevormd door wie onderwijst, zorgt, verwelkomt, creëert, begeleidt en opnieuw begint; door wie na een verlies weigert pijn in bitterheid te veranderen; door wie ervaring gebruikt om ook voor anderen een weg te openen; en door wie menselijk blijft handelen wanneer cynisme gemakkelijker zou zijn.
We kunnen misschien niet met zekerheid weten dat alles goed komt. We kunnen wel beslissen om niet bij te dragen aan wat verkeerd gaat.
Wanneer de wereld uit elkaar lijkt te vallen, betekent constructief zijn niet dat we de werkelijkheid ontkennen. Het betekent dat we haar helder bekijken, onze eigen handelingsruimte herkennen en onszelf vragen:
Welk deel van deze werkelijkheid kan ik helpen verbeteren, vertrekkend vanuit vandaag en vanuit de levensfase waarin ik mij nu bevind?
Het antwoord kan klein lijken. Maar het zal concreet, mogelijk en van ons zijn.
En precies daar kan een nieuwe richting beginnen.
Wanneer alles om je heen onzeker voelt, hervind dan je innerlijke kompas
We kunnen niet elke verandering in de wereld beheersen, maar we kunnen wel beter begrijpen wie we zijn, wat voor ons werkelijk telt en welke houding we willen aannemen tegenover wat er gebeurt.
Atlas van de Ziel is een individueel traject van zes sessies dat je helpt je waarden te verkennen, de krachtbronnen die je al bezit te herkennen en die te vertalen naar helderdere criteria voor je keuzes.
Het biedt geen kant-en-klare antwoorden en vraagt je evenmin om de werkelijkheid te negeren. Het helpt je een persoonlijke kaart te maken waarmee je door die werkelijkheid kunt navigeren zonder jezelf te verliezen.
Wanneer de wereld voortdurend verandert, wordt weten welke richting bij jou hoort een bron van stabiliteit.
Ontdek Atlas van de Ziel
Belangrijke mededeling
Dit artikel is bedoeld ter informatie, persoonlijke ontwikkeling en reflectie. Het vormt geen medisch, psychologisch of psychotherapeutisch advies en vervangt geen professionele zorg door gekwalificeerde zorgverleners. Meer informatie vind je in onze Algemene voorwaarden, artikel 3.5.